Egels zijn misschien het schattigste dier in je tuin, maar onderschat ze niet. 's Nachts, als jij slaapt, zijn ze keihard aan het werk. Ze wroeten door bladeren, snuffelen langs borders en eten alles op wat jij liever kwijt bent: slakken, engerlingen, emelten, kevers en larven. Een egel in je tuin is een gratis, gifvrije plaagbestrijder die elke nacht zijn ronde doet.
Wat eet een egel eigenlijk?
Egels zijn omnivoren, maar hun favorieten zijn precies de beestjes die tuiniers het meeste last van hebben. Naaktslakken staan bovenaan het menu: egels ruiken ze van meters afstand en volgen hun slijmspoor genadeloos. Maar ook engerlingen die aan je gazonwortels vreten, emelten die jonge plantjes aantasten en larven van allerlei kevers zijn geliefd.
Een volwassen egel eet in één nacht tientallen slakken en insecten. Over een heel seizoen maakt dat een enorm verschil voor de plaagdruk in je tuin. En het mooie: ze doen het helemaal zelf, zonder dat jij er iets voor hoeft te doen.
Waarom egels het zo moeilijk hebben
Egels staan onder druk. De populatie in Nederland is de afgelopen decennia sterk afgenomen door versnippering van leefgebied, drukke wegen en het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen. Slakkenkorrels op basis van metaldehyde zijn dodelijk voor egels: ze eten de vergiftigde slakken op en worden er ziek van. Hetzelfde geldt voor chemische insecticiden die hun voedselbron vernietigen.
Een egel die bij jou in de tuin terechtkomt is dus niet vanzelfsprekend. Maar als je je tuin een beetje aanpast, geef je hem een reden om te blijven én terug te komen.
Zo maak je je tuin aantrekkelijk voor egels
Het begint met toegang. Egels bewegen 's nachts door meerdere tuinen en hebben een territorium van soms wel een kilometer doorsnede. Een schutting zonder opening is voor hen een onneembare muur. Maak een gat van ongeveer 10 bij 10 centimeter onderin je schutting of hek. Dat is groot genoeg voor een egel, klein genoeg om honden buiten te houden. Spreek dit af met je buren: hoe meer tuinen toegankelijk zijn, hoe groter de kans dat egels zich in de buurt vestigen.
Vervolgens gaat het om schuilplekken. Egels rusten overdag en overwinteren in dichte, droge verstoppingen. Een stapel bladeren in een rustige hoek, een paar oude takken of een losse stapel stenen is voor een egel een uitstekende slaapplaats. Laat die hoekjes dus met rust, ook als het er rommelig uitziet. Je kunt ook een egelhuisje neerzetten op een beschutte, rustige plek. Zet het weg van drukke paden en dek het eventueel af met takken en bladeren zodat het er natuurlijk uitziet.
Water is ook belangrijk, zeker in droge zomers. Egels lopen grote afstanden voor water en verdrogen sneller dan je denkt. Een ondiepe schaal met vers water, ergens op de grond in een rustig hoekje, kan het verschil maken. Ververs het regelmatig en zorg dat de egel er makkelijk bij kan.
En dan het allerbelangrijkste: stop met gif. Chemische slakkenkorrels, insecticiden en kunstmest verstoren de voedselketen waar egels onderdeel van zijn. Kies voor biologische alternatieven en laat de egel zijn werk doen.
Wat je beter niet kunt doen
Veel mensen zetten melk of brood buiten voor egels. Dat is goed bedoeld maar slecht voor ze: egels zijn lactose-intolerant en brood heeft geen voedingswaarde voor hen. Als je ze wil bijvoeren, gebruik dan ongezouten pinda's of speciaal egelvoer. Maar eerlijk gezegd hebben ze dat niet nodig als je tuin goed ingericht is. Ze redden zichzelf prima als jij ze de ruimte geeft.
Wees ook voorzichtig met bladblazers en grasmaaiers, zeker in de schemering en 's nachts. Egels rollen zich op als ze gevaar voelen en zijn daardoor extra kwetsbaar voor maaiers. Controleer even voor je maait of er geen egel in het gras zit.
Egels en het seizoen
Egels houden winterslaap, meestal van november tot maart. In die periode eten ze niet en zijn ze volledig afhankelijk van hun vetreserves. Een egel die in de herfst te licht is, overleeft de winter niet. Daarom is het belangrijk dat er in de zomer en vroege herfst genoeg voedsel is in jouw tuin. Een tuin met veel variatie, weinig gif en een rommelhoekje zorgt ervoor dat egels goed de winter in gaan.
In het voorjaar komen ze terug, mager en hongerig. Dan is het fijn als ze meteen aan de slag kunnen in een tuin die hen verwelkomt. Check in maart of april of je doorgang nog vrij is en of het egelhuisje nog op orde is.
Wat als slakken al een probleem zijn?
Egels zijn een langetermijnoplossing. Ze helpen voorkomen dat slakkenpopulaties uit de hand lopen, maar lossen een acute plaag niet meteen op. Heb je nu al veel last van slakken in je tuin? Dan kun je naast het verwelkomen van egels ook biologische middelen inzetten. Aaltjes tegen slakken zijn een gifvrije optie die goed samengaat met egels en andere natuurlijke helpers.
Onderdeel van een groter geheel
Een egel is op zijn best in een tuin die ook andere natuurlijke helpers verwelkomt. Combineer ze met lieveheersbeestjes, loopkevers en vogels en je tuin begint zichzelf te redden. Meer weten over hoe je een tuin inricht die plagen op afstand houdt? Lees ons artikel over biodiversiteit in je tuin.
Klaar om te beginnen? Bekijk onze inheemse bloemenzaadjes en geef egels, lieveheersbeestjes en andere nuttige dieren een tuin waar ze graag in leven.
